Жаңадан келген оқушылардың жаңа ортаға бейімделуі

16.09.2019 ж.

Жаңа мектепке, жаңа сыныпқа, білім берудің жаңа деңгейіне көшу жағдайы кез келген балаға өте қиын. Мұндай өмір кезеңдеріндегі қиындықтарды жеңуге мәжбүр болған адам үшін жағдай одан да күрделірек.

Арнайы ойындар, жаттығулар, сыныптар, мектептегі ересектердің көмегімен сыныптағы жаңа оқушыны бейімдеу үрдісін тездетіп жұмсартуға, жеңілдетуге және тездетуге болады, сондай-ақ сыныптастарды жаңадан келгенге түсінушілік пен жанашырлық танытуға үйрету мүмкін. «Шынымды вйтсам....», «Менің есімім», «Презентация» атты тақырыптарда тренингтер өткізілді.

Мақсаты: Оқушылардың сынып ұжымына бейімделуіне ықпал ету.
Балалардың танысу үшін өзара әрекеттесуін ұйымдастыру және жаңадан келген оқушы жаңа ортаға бейімделу үшін қолайлы жағдайлар жасау.

Міндеттері: достық атмосфераны құру, мазасыздықты азайту, топта өзара әрекеттесуді ұйымдастыру, балаларға өздерін, күшті жақтарын білуге, белгісіздіктерді жеңуге көмектесу; қатысушыларға әрқайсысын басқалардың алдында бір-бірімен жақсы танысуға мүмкіндік беру.

Психолог: Г. Прназарова


Отбасы күніне арналған мерекелік іс-шара: «Мерейлі отбасы»

2019 жылдың қыркүйек айында Бала тәрбиесіндегі ата - ананың алатын орнының ерекше екендігін түсіндіру; жанұядағы ата - ана және бала арасындағы қарым - қатынасты нығайту, отбасы құндылықтарының маңызын дәріптеу; ата - анаға деген бала махаббатын ояту; отбасы мүшелері арасындағы бауырмалдық, қайырымдылық, достық қарым - қатынасты қалыптастыру, үлкенді сыйлауға, сыпайы, ілтипатты болуға тәрбиелеу мақсатында Отбасы күніне арналған «Мерейлі отбасы» тақырыбында кездесу кеші өткізілді. 

Мерекелік іш-шараға кеш қонағы ретінде: үлгілі отбасы, грек-гим бөлімінің оқушысы, ҚР бірнеше дүркін чемпионы, Азия Чемпионатының Чемпионы, Әлем чемпионатының қола медаль иегері Сайлау Мақсаттың ата-анасын - Сералиевтер отбасы шақырылды. «Мерейлі отбасы» атты салтанатты жиынға, мектебіміздің грек-рим бөлімінің жаттықтырушысы Қозыбағар Сералиев ағамыздың отбасымен қатысты.

Іс-шара барысында Отбасының жетістіктері, тәрбиенің қыр-сыры туралы айтылып, оқушылар тарапынан сұрақ-жауаптар болды. Іс-шара барысында өз ән шашуымен мемлекеттік Астана мюзикл театрының әртісі Медет Рахымбергенов қонаққа келіп, ән тарту етті. Өтікізілген іс-шара кеш қонақтарының және оқушылардың көңілінен шыға білді, келген қонақтар өз ризашылықтарын білдірді!

Психолог: Г. Прназарова

Грек-рим бөлімінің оқушылары арасында өткізілген психологиялық тренинг

01.03.2019 ж.

Тренинг тақырыбы: «Әуе шарындағы саяхат»

Мақсаты:

Топта ұжымдық шешімді талқылау және қабылдау кезінде орын алатын процестерді бақылауға мүмкіндік беру.

Талқылау барысында топтық шешім әзірлеу және қабылдау процесін зерттеу. Топта, командада жұмыс дағдыларын анықтау. Әртүрлі топтармен қарым-қатынас жасау дағдылары мен қабілеттерін қалыптастыру. Топ көшбасшысын анықтау.

Барысы: Ойынның барлық қатысушылары әуе шарындағы бір экипаждың мүшелері екендігін көрсету үшін шақырылады. Әуе шары құлап, теңізге түсетін сәтке дейін өте аз уақыт қалады. Бұған жол бермеу үшін біреу, экипаждағы салмақты жеңілдету үшін кемедегі заттарды лақтыру қажет. Топ кемеден қандай заттарды тастау керек екенін анықтап, жалпы шешім қабылдауы керек. Бірінші кезекте әр адам өзі таңдау жасайды, келесі кезекте топпен бірігіп отырып шешім қабылдау қажет. Талқылаудан кейін топтың жұмысы бағаланады. Топ 3 командадан құтылды: «Мандарин», «Апельсин», «Алма».

Нәтижесі: Ойын аяқталғанын хабарлап, барлық қатысушыларды қауіпсіз құтқаруымен құттықтадым және ойын нәтижесін талқылауды ұсынадым.

Талқылаудан соң топтың жұмысы бағаланып, топ лидерлері анықталды.Ойын барысында қызу пікірталас болды. Әр қатысушы өзінің ұстанымын дәлелдеп көрсетті. Тренинг қатысушылардың бәріне ұнады, қатысушыдар тренинг туралы өз пікірлерін білдіріп, жақсы көңіл-күйде болды.

 

Педагог- психолог: Г. Прназарова

«Бәріміз жемқорлыққа қарсымыз»

6 желтоқсанда мектеп-интернат-колледж оқушылары арасында сыбайлас жемқорлыққа қарсы тұруға негізделген «Бәріміз сыбайлас жемқорлыққа қарсымыз» атты тақырыбында: оқушыларға сыбайлас жемқорлық туралы түсінік беру, оларды сыбайлас жемқорлықтың себептерімен таныстыру, жастардың сыбайлас жемқорлыққа қарсы күреске қалай көмектесе алатыны, осы мәселеге қатысты өз пікірлері мен көзқарастарын қалыптастыру; оқушылардың пікірін білдіру және оларды талқылау мүмкіндігін дамыту; сыбайлас жемқорлыққа қарсы тұруға негізделген айқын азаматтық көзқарас қалыптастыру мақсатында дискуссия өткізілді.

Оқушылар сыбайлас жемқорлықтың нысандары мен себептері туралы ақпарат алды. Мысалға келтірілген жағдайларды қарастырып, олардың қайсысында сыбайлас жемқорлық фактілері бар немесе жоқ екендігін талдап айтты. Талқылау барысында сыбайлас жемқорлық туралы және оның себептері туралы айтылды.
Талқылау қызықты әрі көңілді болды.

Менің ойымша, алдағы уақытта ойлауға болатындай, бүгінгі талқылау өте маңызды мәселе туғызды. Біздің талқылауымызды қорытындылай келе, біздің еліміздің үлкен болашағы бар, ол барлық қиындықтардан аман алып, одан да көрікті болады. Көп ұзамай сендер ересек боласыңдар, өмірдің алдында тұрған көптеген мәселелерді шешуге тура келеді. Заңды айналып өтпестен кез келген жағдайда дұрыс шешім табуға тырысыңдар.

Педагог-психолог: Г. Прназарова

Спортшы оқушыларды жарыс алдын психологиялық тұрғыдан дайындау бойынша ағарту жұмыстары.

Қазан айының 26 күні каратэ – до бөлімінің оқушылары арасында және жаттықтырушысы Қойшыбаев А. қатысуымен оқушы-спортшыларды жарыс алдын психологиялық тұрғыдан дайындау бойынша топтық ағарту жұмыстары және «Презентацтия» атты тақырыпта тренинг өткізілді.

Спортшылар әрдайым қолдау мен жақсы кеңеске мұқтаж, бірақ жетістіктің ең жоғары деңгейінде олар «өз-өздеріне психолог бола отырып» ойлары мен сезімдерін басқара білуі керек.

       Бәсекелестікке дейінгі психологиялық көмек - ол үшін ең қарқынды сәттерде спортшымен жұмыс істеу - сәтсіздікке жол бермеу және стресске қарсы күресуден сәтсіздікке әкеліп соққан жағдайда және оған байланысты тәжірибе болған жағдайда көмектесу.    

Жарыстар алдында қобалжуды жою үшін келесі ұсыныстарды қолданыңыз:

  • жатын бөлмеде бөлмені желдетуді ұмытпаңыз. Байқаудың алдында жақсы демалыңыз және ұйықтаңыз;
  • эмоционалды-релаксация кезінде толық тынығу үшін белгілі бір музыканы тыңдау қажет.
  • Жеңіске деген психологиялық тұрғыда дайын болыңыз. Шығу алдында өзіңізге соққы беріңіз.
  • Өзіңізге сабырлы және сенімді болыңыз. «Күйіп кетпеу» үшін біреулердің белдесуіне назар аудармаңыз.
  • Қыздыру. Денені қыздыру, өлшенген қозғалыстарды қолданыңыз, олар сізді тыныштандырады және сенімділік береді.
  • Созылу. Қыздырудан кейін, басталудан 10 минут бұрын (бірақ кем емес), мұқият созылу жасаңыз.
  • Тыныс алу. Тынышталу үшін, тыныс алу жаттығуларын пайдаланыңыз. Арнайы тыныс алу жаттығуларының жиынтығын үйреніп, қолданыңыз - олар тыныштандырады.
  • Өзін-өзі басқару сөздері. Ерікті қызметті күшейту үшін релаксация жағдайында өзін-өзі сендіру әдісі қолданылады.
  • Аутогенді жаттығу. Спортшының өзін-өзі әрекет етуі (ауто-әрекеті) - өзін-өзі сенімділікті, өзін-өзі ұстауды, өзін-өзі сендіруді, ақыл-ойдың шиеленісін азайту үшін өзін-өзі басқару.
  • Спортшының бәсекеге қабілетті дайындығын арттыру үшін күреске дейін ынталандыратын музыканы тыңдау керек. Бұл көңілді серуен, патриоттық және әскери әндер.
  • Өзіңізді неғұрлым ынталандыратын нәрсені табыңыз.

Күресітен кейінгі сыннан қорықпаңыз.

Жарыс алдынғы барлық психологиялық дайындықтың қорытынды кезеңі – жарыс алдында орындау үшін тікелей дайындық. Спортшы сыртқы тітіркенуге әрекет етпеуге үйренуі керек. Әрине, жоғарыдағы ұсынымдар өздері үшін және өз спорт түріне бейімделуі керек. Және бұл жарыс алдындағы қобалжудың проблемаларын шешудің кішкене бөлігі ғана.

 Психолог: Г. Прназарова

Балалардың интернатқа бейімделу ерекшеліктері

Мектеп-интернатта оқу баланың өмірінде үлкен өзгерістерге әкеледі. Оған сәтті үйрену үшін бейімделудің ерекшеліктерін ескеру керек, мектеп-интернаттың өміріне бейімделу.

Бейімделу кезеңі екі аптадан екі айға дейін созылады деп айтылады. Біздің ұжымның міндеті - оны азайту. Балалар өздерінің әдеттегі өмір салтындағы өзгерістерді тез сезінеді, бұл наразылық пен ренішке әкелуі мүмкін.
Интернатқа келген баланың бірінші жағымсыз бастан кешуі - ананың және басқа да маңызды туыстарынан бөлінуі. Әрине, олардың жанында кез келген уақытта көмек көрсетуге және қолдау көрсетуге дайын тұрған жаттықтырушы, мұғалімдер мен тәрбиешілер қамқорлық етеді, дегенмен, балалар ұсынылатын қолдауды қабылдауға дайын екендігі белгілі бір уақытты талап етеді. Сонымен қатар, мектеп-интернаттың өз күн тәртібі бар. Мұнда балалар сабаққа барып,  спорттың жаттығулармен шұғылданады, сонымен қатар жатақханада тәулік бойы өмір сүреді.

Сондықтан олар әлеуметтік орта жағдайына бейімделуге қабілетті болуы керек:

- басқа балалармен байланыс орнату,- мұғалімдер, тәрбиешілермен мен құрбыларымен жеке қарым-қатынас орнату дағдыларына ие болу.

Жаңадан келген оқушылар арасында өзара қарым-қатынасты  дамыту үшін психологиялық тренингтер мен түзету жұмыстары жүргізілді.

Мақсаты:

Балаға өмірге бейімделуге мүмкіндік беретін жағдайларды жасау.
Міндеттер:

  1. Балалардың бейімделу кезеңінде алаңдаушылығын төмендетуге жәрдемдесу.
  2. Баланың эмоционалдық күйін түзету.
  3. Мектеп-интернат ережелерін игеруді қамтамасыз ету.
  4. Агрессиялық және қарама-қайшы әрекеттердің алдын алу.
  5. Коммуникативтік дағдыларын дамыту.
  6. Өзіне-өзі қызмет көрсету мен жеке басының күтімін жасау дағдыларын қалыптастыру.
  7. Әлеуметтік бейімделу үдерісін реттеу.

«Мен және менің жеке қасиеттерім» таныстыру тренингі өткізілді, оның мақсаты оқушыларды бір-бірімен жақсы таныстыру, бір-бірімен жақсы қарым-қатынас орнату. Сонымен қатар келесі тақырыптар бойынша тренингтер өткізілді: «Комплимент», «Жетістіктер ағашы».

Осындай жаттығулар алаңдаушылықты азайтады және ол өзін тез арада жаңа ортаға бейімделіу өңай өтіп, өзін сол топ құрамында сезінеді.

Әрі қарай, балалар өткізілген тренинг бойынша өз ойларымен бөліседі.

Топқа келесі сұрақтар қойылады:

- Топ мүшелері туралы не білдіңіз?
- Топпен ойларыңызды бөліскенде, сіз қалай сезімде болдыңыз?  және т.б.   

 

Педагог-психолог: Г. Прназарова

Социометрия әдісі бойынша 7-8 сыныптар арасындағы оқушыларының қарым-қатынасын зерттеу жұмысының нәтижелері туралы қорытындысы

2018 – 2019 оқу жылы қазан айының 1- 5 күндері аралығында мектеп -интернат - колледжнің 7 – 8 оқушылары арасында Дж. Мореноның «Социометрия» әдісі бойынша әлеуметтік – психологиялық сауалнамасы жүргізілді.

Мақсаты:
Сыныптағы оқушылар арасындағы өзара қарым-қатынастарды бағалау, сыныптағы бірліктің дәрежесін өлшеу және әр топ мүшелерінің топ ішіндегі өзіндік орнын анықтау. Сынып оқушыларының арасында лидер және шеттеп қалған оқушыны анықтау.

Зерттеудің нәтижесі бойынша анықталғаны:

 

Оқушы саны

Лидерлер

Беделділер

Қабылданғандар

Шеттеп қалған оқушылар

82

6 - 7%

12 - 15%

64 – 78 %

-

Қорытынды:

7-8 сынып оқушылары арасынды өткізілген «Социометрия» әдісі бойынша топ мүшелерінің арасындағы көпшілікпен таңдалған, сынып лидерлері, беделді оқушылар анықталды. Шеттетілгендер немесе ешкіммен таңдалынбаған оқушылар болган жоқ. Сыныптағы оқушылардың өзара қарым-қатынасы, ұйымшылдығы жақсы. Жаңадан келген оқушылардың адаптациясы қалыпты деңгейде өткен.

Сынып жетекшілері және тәрбиешілерге ұсыныс: Сабақта оқушыларға ұжым болып орындайтын топтық жұмыстар тапсыру, балаларды тату болуға, басқаларды түсінуге, қолдауға көмектесетін ойындар және ұл-қыздарға бірігіп орындайтын тапсырмалар беру. Қажеттілігіне қарай балаларға өзін-өзіне деген сенімділікті арттыру үшін тапсырмалар беру, мектепішілік іс-шараларға қатыстыру.

Педагог-психолог: Г. Прназарова

ҰБТ-ға психологиялық дайындық

Қ. Мұңайтпасова атындағы ОРРММИК-нің 11 сынып оқушыларымен арнайы құрылған екі бағдарламада жұмыс істейді, олардың бірі емтиханға пәндер бойыша дайындалуға көмектеседі, екіншісі стрессті қалай жеңуге болатынын үйренеді.

Кез-келген өмір өзгерістері жеке басының психологиялық балансын бұзады. Әрбір оқушыға емтихан стресс тудырады: қорқыныш, қобалжу, өзіне сенімсіздік, нервоз немесе депрессияға әкеліу мімкін.

Маусым айының басында емтиханға дейін 11-сынып түлектерімен «Қасиет» психологиялық орталығының директоры А.Ш.Дүйсенбаевпен кездесу ұйымдастырылды.

Мақсаты: Бірыңғай мемлекеттік емтиханға дайындау кезеңінде және оның барысында мінез-құлық стратегиясын және тактикасын әзірлеу; өзін-өзі реттеу және өзін-өзі бақылау дағдыларына үйрету; қорқыныш пен қобалжудағы кедергілерді жеңу, өзін-өзі сенімділікті күшейту және олардың күш-жігері мен мүмкіндіктерін арттыру.

Міндерттер:

  1. Стресске қарсы тұрақтылығын арттыру.
  2. Сенімді мінез-құлық дағдыларын дамыту, қорқынышты жеңу.
  3. Эмоционалды ерік - жігерін дамыту.
  4. Эмпатияның сезімін дамыту, өзіне назар аудару және басқаларға деген сенімін арттыру.
  5. Ішкі резервтер негізінде өзін-өзі басқару дағдыларын дамыту.

«Табысқа жету жолдары», «Күннің нәтижелері», «Ашығын айтқанда» атты тақырыптарында тренингтер өткізілді.

Емтиханға психологиялық дайындық бойынша сабақтар кезінде балаларға бейтаныс жерде емтихан кезінде өзін қалай ұстау керектігі айтылды.

Кездесу соңында балалар сұрақтарға жауап беріп, өздерінің білімдерімен бөлісті: стресстік жағдайларда қалай әрекет ету керек, кездейсоқ жағдайлар және олардан шығатын жолдар туралы әңгімеледі. Құрбыларына психологиялық қолдау көрсетіп, қажет болған жағдайда көмек сұрауға болатындығы айтылды.

Оқушылар белсене қатысты, өздеріне қызығушылық тудыратын сұрақтарына жауап алды. Соңында, барлық оқушы: «Бүгін маған ұнады ...» деп, сөйлемді жалғастырды.

Педагог – психолог: Г. Прназарова

Семинар: «Спорттық даярлықты психологиялық – педагогикалық қамтамасыз ету жүйесі: идеалды модель және іске асырудың қарапайым формалары»

2018 жылдың 21 – 22 мамыр күндері аралығында Әлеуметтік технологиялар институты (Астана қ.) «Спорттық даярлықты психологиялық – педагогикалық қамтамасыз ету жүйесі: идеалды модель және іске асырудың қарапайым формалары» тақырыбында екі күндік оқыту семинары өткізілді.

Оқытуды Ұлттық Биомедицина және спорт институтының ректоры, «Дене шынықтыру және тәжірибелік психология зертханасы» ғылыми – әдістемелік бірлестігінің директоры, ДМжС ФҒО жетекші ғылыми қызметкері Тиунова Ольга Владимировна жүргізді.

Оқыту материалы психологтар, жаттығушылар, әдіскерлер, спорт дәрігерлері, менеджерлер мен спорттық ұйымдардың басшларына арналған.

Жұмыс барысында тақырыптық бейнематериалдар пайдаланылды, тәжірибелік жұмыстар алгоритмі, спорт тәжірибесінен үлгілер мен проблемалы жағдайлар талқыға салынды, диагностикалық әдістеме қатарын меңгеру жүргізілді.

Тыңдаушылар өздігінен үйрену үшін электрондық тасығыштарға кең аумақты әдістемелік материалдармен қамтамасыз етілді.

Оқыту аяқталғаннан кейін 32 академиялық сағат көлемінде (Мәскеу қ.) «Ұлттық Биомедицина институтының» ҚКБ МЕҒМ-нің біліктілікті арттыру туралы куәлігі берілді.

Педагог-психолог: Г. Прназарова

Спорттық психология бойынша республикалық әдістемелік семинар

2018 жылдың 16 наурызында Алматы қаласында спорттық психология бойынша «Спорттық қызметті психологиялық қолдаудың өзекті мәселелері» атты тақырыбында республикалық әдістемелік семинар өткізілді.     

        Семинар ұйымдастырушылары: «Дене шынықтыру және спорттың теориялық негіздері» кафедрасы ҚазСТА.       

        Семинардың мақсаты мен міндеттері: спорттық психологиядағы заманауи білім мен технологияны тарату, тәжірибе алмасу және спорттық психологтарды біріктіру.

       Семинарға бүкіл Қазақстан бойынша спорттық психологтар, жаттықтырушылар және спорт мекемелерінің әдіскерлері қатысты.      Қазақстан спорттық психологтары қауымдастығының мүшелері баяндамалар жасап, келесі тақырыптар бойынша мастер-класс өткізді:1. «Денеге бағдарланған элементтерімен стресстің алдын алу»

  1. «Спорттық тәжірибеде психодиагностиканы қолдану мүмкіндіктері»
  2. «Спорттағы өзін-өзі реттеудің заманауи әдістері»

           

       Семинар барысында, мен «Спортшыны жарыстарға психологиялық даярлау» атты тақырыпта баяндама жасадым және семинарға қатысушыларының сұрақтарына жауап бердім.    

 

Семинар аяқталған соң мастер-кластарға қатысқанымыз туралы сертификат тапсырылды.

2017 жылындағы психологиялық қызметтің жұмысының есебі

Педагог-психолог қызметінің басты мақсаты – оқушылардың психологиялық денсаулығын сақтауға, оқушылардың жеке дамуына және өзін-өзі анықтауға жағдай жасау.

Педагог-психологтың қызметінде келесі міндеттер бар:

  • жеке даму проблемаларын талдау: агрессиялық, эмоционалдық проблемалар, кемшіліктерді жою;
  • балаларға, мұғалімдерге, ата-аналармен қарым-қатынас мәселесін шешуге көмектесу;
  • 11-сынып оқушыларына кәсіби өзін-өзі анықтау және емтихандарға дайындық кезінде психологиялық қолдау және көмек көрсету;
  • оқушы - спортшыларды өзін-өзі реттеу, релаксация дағдыларын үйрету, спортшыларға өзін-өзі тануына, өзін-өзі бағалауға көмектесу;
  • барлық қатысушылардың психологиялық сауаттылығын арттыру.


Қызмет бағыты:

  1. Диагностика.
  2. Түзету - дамыту жұмыстары.
  3. Кеңес беру.
  4. Ағарту жұмыстары.
  5. Ұйымдастыру - әдістемелік жұмыс.

Жұмыс формалары: диагностика, бақылау, әңгіме, сауалнама, дамуты шаралары, тренингтер, кеңес беру жұмыстары.


Атқарылған жұмыстар:

Психодиагностикалық жұмыс бағыты:

Диагностикалық қызмет жеке жұмыс түрі ретінде (когнитивтік қабілеттерін дамытуды талдау, жеке даму проблемаларын талдау, түзетуді дамыту жөніндегі топтарды одан әрі қалыптастыру мақсатында өтзікілді) және жекелеген консультациялар ретінде.

Топтық және жеке диагностика шеңберінде келесі тесттік жұмыстар өткізілді:

  1. Филипстің мектептегі мазасыздықты анықтауға арналған тесті.
  2. Дж.Мореноның социометриясы әдісі.
  3. Оқушының зейінін диагностикалау.

4. Кәсіби мүдде мен бейімділікті диагностикалау.5. Темперамент титіп анықтауға арналған тест. 6. Жаттығулар арқылы диагностикалау. 7. «Кактус» және «Әлемде жоқ жануар» суреттерін салғызу арқылы диагностикалау.

Қазан айында 7-11 сынып оқушылары арасында «Әлеуметтік сауалнама» өткізілді. Зерттеуде баланың өзімен қатар жас құрбы - құрдастарының арасындағы қарым-қатынасын, оның осы ортадағы мәртебесін анықтауда «Социометрия» әдісі колданылды.

Бұл әдіс жанама сұрақтар қою жолымен өзара ұнатуды, жақтырмауды немесе бір-біріне деген немқұрайлылықты анықтауға, сыныпта кімнің беделі жоғары, ал кімнің беделі төмен екенін білуге мүмкіндік береді. Мұндай тәсілдердің педагогикалық құндылығы сол, олар сынып ішіндегі қарым-қатынастардың сипатын анықтауға мүмкіндік береді.

Зерттеудің нәтижелері көрсеткендей, барлық сыныптарда өткізілген социометриялық сауалнама бойынша зерттеу топтарында балалардың көпшілігі қолайлы мәртебеге ие екендігін көрсетті. Топ мүшелерінің арасындағы көпшілікпен таңдалған, сынып лидерлері, беделді оқушылар анықталды. Шеттетілгендер немесе ешкіммен таңдалынбаған оқушылар болган жоқ. Сыныптағы оқушылардың өзара қарым - қатынасы, ұйымшылдығы жақсы көрініп тұр.

7-8 сынып оқушылары арасында Филлипс мектептегі мазасыздық сынағы өткізілді.

Психодиагностикалық зерттеуге Филлипстің мектептегі мазасыздықты анықтауға арналған тесті қолданылды. Тест 58 сұрақтан тұрады.

Мақсаты: кіші және орта жастағы балаларда болатын мазасыздықтың түрін және деңгейін зерттеу.

Мектептегі мазасыздық төмендегі 8 фактор бойынша тестіленді:

Тест жұмысын өңдеу барысында анықталғаны:

Факторлар

Қалыпты

Ортадан жоғары

Жоғары

1

Мектептегі жалпы мазасыздық. Мектептегі әртүрлі эмоционалдық күйлер.

45 – 96 %

2 - 4 %

-

2

Әлеуметтік стресті уайымдау.

47- 100%

-

-

3

Қажеттілікті өтеудегі сәтсіздік кедергілері. Жоғарғы нәтижеге жетудегі қажеттіліктен өте алмау.

47-100%

-

-

4

Үрейдің көрінісі. Өз мүмкіндіктерін ашпау, тұйықтық, өзін басқаша сезіну.

46 – 98%

1-2%

-

5

Білімді тексеру үстіндегі үрей.

46 – 98%

1-2%

-

6

Айналасы күткен нәтижеден үрейлену.

43 – 86%

4-8%

-

7

Физиологиялық тұрғыдан қарсыласудың төменгі табалдырығы. Қорқыныш ортақ факторларға мазасыздықпен қарау.

17 – 100%

-

-

8

Мұғаліммен қарым-қатынастағы үрейлену мәселесі. Балалардың оқу үлгерім мәселесі.

17 – 100%

-

-

Біз сондай-ақ «Қасет» психологиялық орталығымен ынтымақтасамыз. Бағдарламаға сәйкес 210 бала психодиагностикалық тестілеуден өтті. Жаңа оқу жылы басында жаңадан келген 7 және 8 сынып оқушылары тестілеуден өтіп, психотип меніздемелері анықталды.

Мақсаты: Оқушылардың психикалық тұрақтылығын, табысқа жету дәрежесін, коммуникативтік және ұйымдастырушылық қабілеттерін, кәсіптік бағдарлануын және жеке қасиеттерін анықтауға мүмкіндік беретін, ақыл-ой деңгейін, бейімділігін, қабілеттерін, оқушылардың қызығушылығын анықтау.

Түзету және дамыту бағыттары:

Тренинг – өзін-өзі тануға, өзін-өзі реттеуге, тұлғааралық қарым – қатынасқа, басқа адамдарды жақсы түсінуге көмектеседі, өз бейнесін басқалар қалай көретіндігін салыстыруға мүмкіндік береді, өз мүмкіндігін байқауға, өзіндік санасын жетілдіруге жағдай жасайды.

Тренинг саналы жұмыс түріне баулиды: мұнда қатысушылар пікір алмасады, өз көзқарасын қалыптастыру, жеткізуге, сұрақты дұрыс жүйелеуге, өз білімін практикада қолдануға дағдыланады. Адамды күтпеген оқыс жағдайда ойлану мен шешім қабылдауға үйретеді.

Қаңтар айынан бері оқушылар арасында «Өмірлік қиын жағдайдың алдын алу», оқушыларды ҰТБ – ға және де спорты-оқушыларды жарыс алдында психологиялық тұрғыда дайындау мақсатында бір қатар тренингтер өткізілді.

Туындаған мәселелерді дұрыс жолмен шешу, өзін-өзі басқара білу, тежей білу, жетістікке қол жеткізу жолдарын меңгеруге тренингтердің атқаратын рөлі ерекше.

Осыған орай мектебіміздің оқушылары арасында «Өмірлік қиын жағдайдың алдын алу» мақсатында, «Реніштер хобдишасы», «Оқиға», «Шынымды айтсам...» және т.б. тақырыптарда бірнеше психологиялық жаттығулар өткізілді.

Барлық өткізілген тренингтерде сыныптағы бар оқушылар белседі қатысып, өз ой-пікірлерін ортаға салып, бөлісіп отырды.

11 сынып оқушылары арасында ҰБТ – ға психологиялық тұрғыдан дайындау бағдарламасы бойынша «Біріңғай мемлекеттік емтиханға дайындық кезеңге оқушылардың өзін-өзі реттеуін, өзіне деген сенімділігін жүзеге асыру, стресске қарсы тұруын арттыру» мақсатында: мини-лекция: «Емтиханға қалай жақсы дайындалуға болады?», «Топ ішіндегі пікір талас», «Кинезиологиялық жаттығулар», «Өз жұлдызыңызды табыңыз» атты тренингтер өткізілді.

Жарыс алдын психологиялық тұрғыдан дайындау бойынша: өзін-өзі реттеу), мотивация (өзіне-өзі түркі болу), музыкотерапия әдістері қолданылды.

Оқушылардың жаңа ортаға бейімделуі бойынша жұмыстары, 7-11 сынып оқушылары арасында қажетті қасиеттерді дамыту және эмоционалдық, мінез-құлық дағдыларын қалыптастыруды түзету және датыму бойынша жеке және топтар арасында жаттығулар өткізілді. Жеке дамыту жаттығулары өткізілді. Түзету-дамыту жаттығуларының басты тақырыбы: танымдық процестердің дамуы, эмоционалдық күйін түзету, стрестік жағдайлардағы жұмыстар. «Психотехнические игры в спорте» (авторлары: Н.В.Цзен и Ю.В.Пахомов) кібатына сүйене отырып жаттығулар өткізілді. Сондай-ақ педагогикалық ұжым және ата-аналар арасында тренингтер өткізілді. Психологиялық тренинг барысында барлық қатысушыларды белсенділіктері арттырылуы байқалады. Қатысушылардың пікірінше, түзету және дамыту жаттығуларын табысты өтті деп санауға болады.

Консультациялық сала:Өткен кезеңде мектептің оқушылары, мұғалімдері мен жаттықтырушылары және оқушылардың ата-аналары арасында кеңес беру жұмыстары атқарылды.Өткен кезеңде жүргізілген консультативтік жұмыс төмендегідей қажетті мәселелерді шешуге мүмкіндік берді, жалпы барлық өтініштерді алғанда, келесі мәселелер бойынша бөлуге болады:- құрбыларымен қарым-қатынаста қиындықтар;- эмоционалды-мінез-құлық қиындықтары (агрессиялық, алаңдаушылық, демонстрациялық және т.б);- ата-аналар арасындағы балаларымен қатынастардағы проблемалар;- кәсіби өзін-өзі анықтауда қиындықтар;- топтық диагностиканың нәтижелері бойынша кеңес беру;- спортшылардың психологиялық дайындығы бойынша консультациялар.Оқушылармен қызығушылық тудыратын сұрақтар бойынша кеңес беру іс-шаралары өткізілді.Келесі мәселелер бойынша психологқа келгендер:Мұғалімдер:- мұғалімдер оқу-тәрбие деңгейінде жекелеген оқушылармен өзара әрекеттесіп түзету мәселелері бойынша;Жаттықтырушылар:- оқушы-спортсмендерді алдын-ала психологиялық дайындау туралы;
Оқушылар:

- топтық диагностиканың нәтижелері бойынша кеңес беру

- мектеп бітірушілердің емтихандар алдындағы дайындық мәселелері;

- жаңа ортаға бейімделу мәселелері;

- кәсіптік бағдарлау мәселелері;

- Өзіне қызығушылық, оқушының өзіндік «Мен» концепциясы

- құрбыларымен қарым-қатынас;

- өздерінің мінез-құлқындағы түзетуді қалайтындықтары;

- алдын-ала жарыстардың сипаттамалары; қорқыныш, өзіне деген сенімсіздік;

Ата-аналар:

- Өз балаларына қызығушылық таныту және оның қабілеттері туралы.

Ағартушылық қызметі.

Бұл қызмет түрі келесі формаларда жүзеге асырылды.

  1. Балалар дамуының ерекшеліктері және олардың психотип мінездемелері туралы мұғалімдер мен ата-аналар үшін жеке кеңес беру, жарыстар алдында психологиялық кеңес беру сұрақтары бойынша жаттықтырушылармен жұмыс.

Білім беру қызметінің осы түрінің мақсаттары: психологиялық сауаттылықты арттыру; ата-аналарды баламен өзара әрекеттесу нысандарын өзгертуге ынталандыру; спортшылардың қиындықтарды жеңуге және бәсекелестік алдында күресуге ынталандыруы.
2. Кәсіби өзін-өзі анықтау және білім беру мекемелерін іріктеу мәселелері бойынша 11 сынып оқушылары арасында диагностикалық зерттеулер мен топтық және жеке кеңестер берілді. Психологтың жұмысында дәстүрлі түрде - кәсіптік бағдар беру жұмыстары: 2016-2017 оқу жылының түлектерінің көпшілігі өздерінің мүдделері мен бейімділігін ескере отырып, білім беру мекемесін таңдағанын атап өту керек.

  1. Мектепішілік ата-аналар жиналысында психологиялық тренинг - жаттығулар өткізілді. Жалпы алғанда, барлық жаттығулар сәтті өтті, ата-аналар өткізілген тренингтерге жақсы пікірлерін білдірді.
    Сондай-ақ, ата-аналардың психологпен кездесуінен кейін ата-аналар тарапынан кеңес алу үшін сұраныстар қөбейген.

Қорытындылар. Ағарту жұмыстарының жүзеге асыруын сәтті деп санауға болады. Алайда, келешекте әдістемелік және ақпараттық жабдықтарға, сондай-ақ ақпарат беру әдістерін жетілдіруге назар аудару қажет.Әдістемелік жұмыс.Әдістемелік жұмыс келесі бағыттар бойынша жүргізілді:1. Түзету – дамыту және ағарту бағдарламаларын әзірлеу.2. Диагностикалық нәтижелерді өңдеу және талдау, студенттерге, мұғалімдерге және ата-аналарға ұсыныстар дайындау3. Педагог-психологтың құжаттамасы4. Өзін-өзі жетілдіру бойынша семинарға бару2017 жылдың 25-27 сәуірде Алматы қаласында «Спортағы психологиялық дайындық және қолдау» тақырыбында өткен оқыту-семинарына қатысып, білімімді жетілдіріп келдім. Семинар-тренингті өткізген Мәскеу қаласынан келген, «Гармония» Қабілетті Дамыту Академиясының бас директоры, спорттық психолог- кеңесші - Балыкин Александр мырза.

В интерактивном WYSIWYG HTML Editor вы сможете составить контент для любого веб-сайта.

Тренинг барысында келесі мәселелер талқыланды:
1. Спорт психологиясы дегеніміз не?
2. Жарыстар алдындағы эмоционалдық толқу проблемалары.3. Психологиялық әдістерді пайдалана отырып эмициялық күйлерін реттеу және бақылау мүмкінлігін дамыту.4. Спорттағы тәжірибелер және залалдар.
5. Спортшылар мотивациясы.

«Мектептегі психология» Республикалық ғылыми-теориялық және қолданбалы журналға: «Спортшыға психолог керек пе?» 2016 жылы № 12, «Ата-аналар кездесуіндегі психологиялық тренинг» үшін № 5, 2017. деген тақырыптарда менің екі мақалам шықты.

Өткен кезеңдегі барлық жұмыстарды талдай отырып, барлық іс-шаралар жұмыс жоспарына сәйкес жүргізілген деп айтуға болады. Өткен жылдағы қызметті талдауды ескере отырып, биылғы жылы іс-әрекеттерді жалғастырыңыз.

Алдағы оқу жылына арналған ұсынымдар:- Жаңадан келгендерге оқушыларға бейімделу кезеңін ұйымдастыру және қолдау.- Оқушы-спортшылардың психикалық процестерін дамыту үшін түзету жаттығуларын өткізуді жалғастыру.- Кәсіптік бағдар беруді дамыту.- Спортшыларға психологиялық көмек көрсетуді жалғастырыту: релаксация әдістерін үйрету, қобалжу және бәсекелестіктен қорқу сезімдерін бәсеңдету.- Сұраныс бойынша мектептің әкімшілігінің жұмысына, ата-аналар жиналысына қатысуды жалғастырады, мұғалімдерге өз оқушыларын жақсырақ түсінуге көмектесу, оқушылардың қарым-қатынас дағдысын дамыту.

Педагог-психолог: Г. Прназарова


Ата-аналар жиналысындағы тренинг

Психологиялық тренинг қалай жүргізіледі және ол не береді? Тренинг барысында психолог қатысушыларды әртүрлі әдістер мен жаттығуларға қатысуға шақырады. Осындай рәсімдердің негізгі мақсаты - өз тәжірибеңізді түсінуге көмектесу және қиындықтарды тиімді шешу дағдыларына ие болу. Тренингтің бірегейлігі - ешкім сіздің өміріңізді қалай өмір сүру керектігін айтпайды. Қатысушылар өздерін басқаша жағынан көруге, басқа адамдарды жақсы түсінуге көмектеседі, өз бейнесін басқалар қалай көретіндігін салыстыруға мүмкіндік береді, өз мүмкіндігін байқауға, өзіндік санасын жетілдіруге жағдай жасайды. Қатысушылар өздерінің проблемаларын шешудің жолы тек психологтың көмегіне ғана емес, сонымен қатар басқа топтың қолдауына да ие болады. Жалпы алғанда, бұл топ «терапевтік» әсерге ие, өйткені әрбір қатысушы өзінің жеке бастамасы бойынша басқа адамның мәселесіне бірегей жауап бере алады және әр түрлі көзқарастарды ескере отырып түсінуге мүмкіндік береді. Сіздердің назарларыңызға ата-ана ұжымын қалыптастыруға бағытталған бірнеше ойын жаттығуларын ұсынғым келеді. Бұл жаттығуларды ата-аналар жиналысында қолдануға болады.

Барысы:

Кіріспе әңгіме. Біз тренинг-жаттығуымызды бастаймыз. Кез-келген тренингтің өз ережелері бар. Мен барлығына белсенді жұмыс істеуге, ұсынылған жаттығуларға белсенді қатысуға, бір-бірін мұқият тыңдауға кеңес беремін. Біздің психологиялық тренинг келесі психологиялық тақырыптарға түрткі болады деп сенемін: адамның эмоционалды жағдайына, өзімізді және басқаларды жақсы түсінуге, өз сезімдерін, тәжірибесін, релаксация әдістеріне үйренуге және уақытты жақсы өткізуге арналған. Тренинг барысында біз бәріміз белгілі бір жолмен біргелесіп жүріп өтуіміз керек, әдеттегідей, тренинг сәлемдесу мен таныстырудан басталады.

1. «Танысу» жаттығуы. Мақсаты: Топтың мүшелеріне бір-бірімен танысуға көмектесу, топтағы эмоционалдық жағымды жағдайды қалыптастыру және ата-ананың өзін-өзі бағалауы.(Жүргізуші жаттығуларды бірінші болып өзі орындай бастайды). Жүргізуші өз есімін айта отырып, сол есіміне сәйкес бірінші әріптен басталуы шарт өзінің бойындағы жақсы қасиетін ескеріп жаңа есіммен атайды, мысалы: Надежда - «нәзік». Келесі қатысушы өзінің есімі мен бойындағы жақсы қасиетті қосып атайды және солай жалғаса береді.2. «Өзіңді мадақта» жаттығуы. Мақсаты: стресті жеңілдету, топта көңілді атмосфераны қалыптастыру.Өзімен жақсы қарым-қатынас орнатуға көмектесетін тамаша жаттығу бар. Өзімізді қаншалықты жиі мадақтаймыз? Әдетте, біздің басымыз теріс баптауларға толы: «Осы жерде басқаша жасауым керек еді...», «Мұнда жеткілікті жақсы жұмыс атқара алмадым...», немесе, «Қайнатқан сорпам тұзды болып шықты ...». Осы ойлардың көпшілігін өзіміз байқамаймыз. Біз үнемі өзімізді сынауға әдеттенгенбіз. Мұндай ойларымызды тез арада өзгерту өте маңызды!
Қатысушыларға өз бойындағы өздеріне ұнайтын немесе басқалардан ерекшеленетін қасиеттері туралы ойлануға және айтуға шақырылады. Бұл кейіпкер мен тұлғаның кез-келген жақсы ерекшелігі болуы мүмкін. Естеріңізге салайлық, бойыңыздағы бұл жақсы қасиеттер, сізді ерекшелендіреді.

  1. «Кездесу» жаттығуы.

Мақсаты: ата-аналардың балалық естеліктерін жандандыру, эмоционалды қабылдауды дамыту.

Қатысушылар өз орындықтарында ыңғайлы отырады. Олар жарты шеңбермен отырады. Тыныштандыратын сөздерден кейін: «тыныш бірнеше минут тыныс демалып, еркін отыру» психолог ауызша сипаттайды: Психологтың айтқан

сөздері арқылы топ қатысушыларына көз алдарына елестетіп суреттеуді сұрайды. (Лирикалық музыка ойнайды).

Психолог: «Бір, екі, үш, көзіңді бірте-бірте жабыңыз. Өзіңіздің ата-анаңыздың үйінде немесе пәтерінде тұрғаныңызды елестетіп көріңіз. Сізден басқа ешкім жоқ. Әдетте сіз демалып жатқан жерде отырасыз, ол жерде өзіңізді ыңғайлы және жақсы сезінудесіз. Сіз өзіңіз үшін маңызды кездесуге дайындалудасыз. Сіз өзіңізге мұқиятсыз.

Енді сіз баяу орныңыздан тұрып, сыртқа шығуға бара жатырсың. Есікті ашып, баспалдақтардан аулаға баяу түсіп келесіз. Жазғы күннің жарқын күніне шығыңыз. Сіз бір бейтаныс баланы көшеде кездестірдіңіз. Ол жақындап келеді. Мұқият қарап, бұл балада сіз өзіңізді көрдіңіз, бастауыш мектепте болған кезіңіз. Бұл баланың қалай киінгенін, оның көрінісі, көңіл-күйі қандай екенін қараңыз.Оны мүмкіндігінше мұқият қарауға тырысыңыз. Балаға маңызды сұрақ қойыңыз және одан жауап естуге тырысыңыз. Содан кейін бала кері оралады. Сондай-ақ сізде кері бұрылып және баяу үйге оралыңыз.Бір, екі, үш көздеріңізді баяу ашыңыз.Жалпы пікірталас келесі сұрақтарға негізделеді: «Өзіңіздің балалық шағыңыздағы бейнені сипаттаңыз және сіздің ішкі қиялыңызда қандай сұрақтар болды»; «Сіз қандай сұрақ қойдыңыз және қандай жауаптар алдыңыз?», «Өз әсерлеріңіз бен бастан кешкендеріңізді сипаттаңыз».

  1. «Комплимент» жаттығуы: Мақсаты: топ мүшелерін жандандыру, бір-біріне жағымды қарым-қатынас жасай отырып, шүкірлік ету дағдыларын қалыптастырады.

(Бұл жаттығу үшін лирикалық музыка фон ретінде пайдаланылуы мүмкін).

Әрбір қатысушы серіктестің жақсы қасиеттеріне назар аударып, өз кезегінде шын көңілден әрі шын жүректен айтылатын құттықтауларға, ізгі тілектер айтуға мүмкіндік беріледі.


Тренинг соңындағы рефлексия.

Тренинг барысында ата-аналар барлық ұсынылған жаттығуларға белсене қатысты. Жаттығу кезінде барлық қатысушылар белсенділікке қосылды: олар қызығушылық танытты, пікірталасты, бір-біріне қолдау көрсетіп, бағалаудың көмегімен ортақ пікірге келіп отырды, басқалардың пікірін тыңдай білді. Жалпы алғанда, ата-аналардың бір-біріне бейтаныс болғанына қарамастан, топтың эмоционалды жағдайы оң болды. Топ бір-бірімен әзілдесіп, құрмет пен юмор сезіміне ие болды. Қорытындылай келе, тренинг соңында: «Сіз үшін не пайдалы, не қызықты болды?» деген сұраққа, барлық қатысушылар «бәріне өтілген тренинг ұнады» деп жауап берді.

Қорытынды талқылау: Ата-аналар жиналысында әрбір ата-ана өткізілген тренинг туралы сезімдері мен әсерлері туралы ой-пікірлерін білдірді:Бұл туралы ата-ана Күлім Берекенің пікірі:

«...Бүгінгі жиналыс өте ерекше өтті. Себебі, психолог маманның ата-аналармен жүргізген іс-шарасы:

- еркін сезіну;

- өткенге оралту;

- бөтен адамдардың бір-бірімен етене жақын болуы;

- деңгейіңді көрсету, т.б. көптеген керекті сәттерді бастан өткізуге көмегін тигізді.

Білімді, білікті психолог Гүлмира апайдың осы оқу орнында қызмет жасауы біздерді қуантады. Менің балам рухани бай азамат болып өсетініне сенімім зор».
Тоқтағұлова Б. – ата-ана:

 «...Интернатта өткен бүгінгі тренинг-жаттығулар маған өте ұнады, бәрі өз пікірін емін-еркін, ашық білдірді. Мен барлық педагогикалық ұжымға денсаулық тілеймін. Үлкен жетістіктер, табыстар және мектептеріңіз республика бойынша әрқашан бірінші қатарда болуын тілеймін. Мен психолог Гүлмира Дүскенбекқызы мен Ардақ Қазтайқызына өткізілген жиналыс және тренингтер арқылы жақсы уақыт өткізгеніміз үшін алғыс айтамын».

Досымбекова Эльмира – ата-ана:

Бүгінгі болған жиналыс маған өте қатты ұнады. Несімен?

«...Біріншіден, ата-аналар бір-бірімен жақсы танысып бір үйдің баласындай болып шықтық. Осы білім ордасының мұғалімдеріне, тәрбиешілеріне, директорына айтар рахметіміз өте үлкен. Осы мектепте оқып жүрген балаларымыз алдарына мақсат қоя білді, жетістіктеріде бар. Бұның бәрі сіздердің арқаларыңыз Ұлы ұстаздар! Ұлы деген сөзге лайықтысыздар!

Екіншіден мына өткізілген тренинг маған үлкен әсер етті.

 Осы білім ордасының психологы Пірназарова Гүлмира ханымның еңбегінің зор екенін білдім. Ол кісі өте ашық, мейірімді, адамдармен өте жақсы жоғары деңгейде қарым-қатынас жасады. Бүгінгі тренингтен үлкен әсер алдым. Рахмет!

Педагог-психолог: Г.Прназарова

Ойын «Әуе шарындағы саяхат»

2018 жылдың қантар айында Қ.Мұңайтапасов атындағы ОРРММИК-нің педагогикалық ұжым арасында психологиялық ойын-тренинг өткізілді.
Ойынның мақсаты: топта ұжымдық шешімді талқылау және қабылдау кезінде орын алатын процестерді бақылауға мүмкіндік беру.

Талқылау барысында топтық шешім әзірлеу және қабылдау процесін зерттеу.Топта, командада жұмыс дағдыларын анықтау. Әртүрлі топтармен қарым-қатынас жасау дағдылары мен қабілеттерін қалыптастыру. Топ көшбасшысын анықтау.

Бұл ойында кең ауқымды міндеттер бар:

  • талқылау барысында мінез-құлық дағдыларын дамыту;
  • пікір-талас жүргізу қабілеті, сенімді болуы;
  • топтық пікір-таластың нақты материалдық динамикасын зерттеу;
  • стратегиялық мақсаттарды түсінуге үйрену және оларға бағынышты тактикалық қадамдар жасау және т.б.

Катысушылар: Мектептің педагогикалық ұжымы.

Талқылау соңында жүргізуші ойын аяқталғанын хабарлайды, барлық қатысушыларды қауіпсіз құтқаруымен құттықтайды және ойын нәтижесін талқылауды ұсынады.

Педагог – психолог: Г. Прназарова


СПОРТШЫЛАРҒА КҮНДЕЛІКТІ ҚОЛДАНАТЫН ДӘЙЕКСӨЗДЕР:

1.

Жеңімпаз адам,

Күшне сенген мықты емес,

Ал қарсыласының дәл санасына соққа бере алған адам!

 

2.

Күш, батылдық, төзімділік -

Дұшпанның сана-сезімін өшіру үшін нақты соққымен көмек көрсетеді!

 

3.

ЖЕҢІС - жеңіске себеп болатын

Дәйекті әрекеттердің нәтижесі.

4.

ЖЕҢІС АНАТОМИЯСЫ:

Мақсаты, жұмыс қабілеті,

Өзіне деген сенімділік, оның жаттықтырушысы және оның командасы.

5.

Жалғыз жеңе алмайды,

Топпен жеңіске жетеді.

 

6.

ҚАРСЫЛАСЫҢДЫ ҚҰРМЕТТЕ, СЕБЕБІ ОЛ САҒАН

КҮШТІ ЖӘНЕ СӘТТІ БОЛУҒА МҮМКІНДІК БЕРЕДІ.

 

7.

ТЕК БІР ҒАНА МАҚСАТ БАР,

ЖӘНЕ БҰЛ МАҚСАТ – ЖЕҢІС!

 

8.

Жаттықтырушы спортшыларымен атақты,

Спортшы-жеңістерімен.

 

9.

Күш жұдырықта емес,

Күш-мида.

 

10.

ЖЕҢІСКЕ ЖЕТУШІ - ЖЕҢІС ТІЛЕЙДІ,

ЖЕҢІЛУШІ – ЖЕҢІЛІС ТІЛЕЙДІ.

 

11.

Ең үлкен жеңіс –

Өзінің бар ақылына шектеу қою.

 

12.

Чтобы победить,

В чем-то надо проиграть.

 

13.

Жеңіс жолындағы – жеңіске жетеді,

Жеңісті ойлаған – жеңіледі.

 

14.

ЖЕҢІСКЕ ЖЕТПЕУДІҢ ҚОРҚЫНЫШЫ –

ЖЕҢІСКЕ ЖЕТУДІҢ БАСТЫ КЕДЕРГІСІ.

 

15.

 Ақылды адам өзінің өткеніне рахметін айтады,

Ақымақ адам өзінің өткеніне, бүгінгі күн үшін ұрсады.

 

16.

Жеңіске жетудің қанша жолы бар,

Және оны алудың кепілдігі бар бір ғана жол бар.

 

17.

Сіз бар мүмкіншілікті де істей аласыз,

Не болмаса мүмкіншіліктің бәрі сізден кетеді.

 

18.

Өмір мықтыларды жақсы көреді,

Даналы және ақылға қонымды қимылдарымен күштері көрінеді.

 

19.

Сен – спортшысың!

Өзіңнің міндетіңді орында,

Сені жеңіс тұғырында көргісі келеді!

 


АТА-АНАЛАРҒА ЖАДЫНАМА

ӨЗ БАЛАҢЫЗҒА ЖАРЫСТАРДА ҚАЛАЙ КӨМЕК КӨРСЕТУ КЕРЕК

 
Кей жағдайларда тек спортшыға ғана психологтың көмегі қажет болмайды. Ата-аналардың жиі қоятын сұрақтары: «Жарыстарда өз баламызға қалай көмек көрсете аламыз? Жарыстың алдында қатты толқып тұрғанын көремін. Қорқыныш сезімі оны жаулап алғандай. 
Қорыта келгенде, ол өзінің бұрын соңды жаттығуларында оңай жасап жүргендерінде істей алмай қалады.

Менің сөздерім осымен күресуге оған ешқандай көмектеспейді».

Егер сізде ұқсас жағдай болса, сіз осы мақаланы оқуға қызығушылық танытасыз.

Мұнда сіз балаңызды бәсекелестік жағдайға қалай қолдайтыныңызды көрсететін қарапайым кеңестер таба аласыз.

1. Өзінен бастау керек. 

Өзіңіз тыныш болуды үйреніңіз, тіпті алдыда чемпиондық атақ болған күннің өзінде.

Не болмаса тыныш күйде екендігіңізді білдіріңіз. Әдетте, балалар өте сезімтал, өз ортасына қарай ыңғайланып келеді. Егер жанындағы достары мен қарсыластары қорқыныш үрейінде болса, ол баланың қасында тыныштық «аралындай» жақын және өзіне сенімді туысқаны болу керек.

Бұл қызметті үнемі жаттықтырушы орындай алмайды.

Сол кезде сізден спортшы тірек және қолдау табады, сәл де болса өзіне деген

Сенімділігін көрсетеді.

2. Жарыстардың маңыздылығын төмендету.
Алдағы уақытта қандай маңызды жарыстардың болатындығын, тағы да еске салып отырудың керегі жоқ. Жарыстардың басы мен ортасы кезеңінде дайындықтың маңызы болады, алдағы айларда тағы да қажырлы жұмыс және қолдау жасап ынталандыру қажет. Бірақ ерекше алаңдаушылық туғызатын спортшылар үшін бір-екі апта немесе тіпті бір ай бойы болашақ жарыс тақырыбын көтермеген жақсы. Бала үшін бұл жарыс – өздеріне үлкен жауапкершілік. Ол қате жіберген кезде және ата-анасы мен жаттықтырушысын қайғыртамын деп қорқады. Ал «сен міндеттісің», «бізді ұятқа қалдырма», «саған қаншама күш жұмсадық, сен жай ғана жеңіле ала алмайсың» деген сияқты сөздер спортшы үшін бұл ауыртпалықтың жауапкершілігін жүктемейді.

3. Бәсекелестік алдындағы рәсім.

Балаңыз жарыс күні неғұрлым қарапайым және болжамы дұрыс болса, соғұрлым толқуыны аз себеп болады. Өзіндік дайындық рәсімі әдетте өз құрал-жабдықтары мен нысандарын тексеруден және дайындаудан басталады.

Өз балаңызға уақытты есептеуге көмектесіңіз, тікелей жарысқа қажет дайындық үшін. Жарыстың болатын орнына қанша уақытта жету керектігі? Жаттығуға қанша уақыт кетеді? Жарыс алдындағы демалуға және көңіл күйге қанша уақыт керек? 10-15 минут қор қалдырыңыз. Егер бала кешігіп жатса және асықса, оның толқуын арттырады.

4. Ата – ананың жарысқа қатысуы.

Бірден жоқ деген жауап. Біреулер үшін ата-аналадрың қатысуы жауапкершіліктің арттыруына әкеледі, дұрыс нәтиженің болу керектігін ескертеді, өзінің қателіктерімен жақындарын ренжітуді ескертеді. Кейбіреулер үшін, керісінше, бұл сенімділікті және қолдауды білдіреді.

Өз балаңызға қараңыз немесе өзінен ашық сұраңыз, оған қалай болған ыңғайлы – сіздің жанында болғаныңыз ба немесе біздің залда болмағаныңыз ба. Ренжімеңіз, егер ол сізге оның жарыстағы кезін көрсетпесе.

 Оны үшін спорт аренасынан тыс жерде уайымдау, сіз оған ең болмаса бір толқыныстан арылуға көмектесесіз. Керісінше, егер сіздің  жарысқа қатысуыңыз қосымша сенімділік пен күш беретін болса, өзіңіздің жұмыстарыңызды қоя тұрып және қолдау көрсетіңіз.

5. Қолдау сөздер.

Бастайық, қандай сөздерді айтуға болмайтындығы жайлы. Мысалы, «қобалжыма», «қорықпа» деген сөздер.Бұндай тіркестерді біздің сана сезіміміз қабылдамайды. Стрестік жағдайларда біз спортсменге керісінше айтуымыз мүмкін «Қобалжы!, Қорқ!».
Спортшының назарын жағымсыз және қорқынышты ойлардан бастап, алдағы ойындарға қатысатын әрекеттерге, қозғалыстарға, міндеттерге аударуға тырысыңыз. Өз ойларын процеске, дұрыс әрекеттерге қайтарыңыз.

6. Қорытынды шығару.

Келесі жарыстарға сенімді болу үшін қазіргі бәсекелестік күні қалай аяқталатыны өте маңызды.

Спортшы әрекет еткендей, оның жасаған қателіктері үшін қорқытпаңыз.

Баланың жақсылық жасағанын мақтанышпен бастаңыз.

Сөзде үнемі мұндай артықшылық бар және балаға оларды көруге көмектесу керек.

Мысалы:өзіңді жақсы көрсете бастадың, кейбір элементтерді нақты және әдемі көрсете алдың, жарыстың аяғына дейін лайықты болдың, ренжітетін қателіктерге  қарамастан, өзіңнің қорқынышыңды жеңдің, жарысқа шықтың және қолыңнан келгенше тырыстың.

Бала өз жұмысына қанағаттанса, сәтсіз әрекеттерді оң бағалап болғаннан кейін бірден қателерді талқылауға болады. Егер спортшы қатты ренжулі болса, ол тынышталғанша күте тұрып, ойланғаннан кейін барып талдауға дайын болады.

Одан сұрау керек, неге олай, оған қалай көрінеді, ол бұл қателіктерді жіберді? Басқаша қалай жасау керек еді? Келесі тренингтерде не істей аламын, болашақта осы қателіктерді жасамау үшін?

Мұндай сәтсіздіктер балаға әлемдік апаттармен немесе әлемнің соңымен салыстырмалуы керек. Қателесу – күшті болуға мүмкіншілік.

Ең бастысы – өз балаңызға оны жақсы көретініңізді көрсетіңіз, қандай жағдай болмасын оған қолдау беріп соның жағында болатыныңызды көрсетіңіз.


Спорттағы психотехникалық ойындар: Зейін аудару және өзін-өзі бақылау

Жаттығу барысында адам ұмытқандарын қайталау санын көбейту арқылы түзеуге болады. Ал жарыстарда назардан тыс қалуды, немқұрайлылықты түзету мүмкін емес. Мұндай қателерді жіберу, оларды  дереу медальға үміткерлердің санынан шығады. Жарыстар алаңдатушылықты, немқұрайлылықты кешірмейді. 

Сондықтан, жаттықтырушының міндеттерінің бірі - бұл жеткілікті қарқындылықты қажетті уақытта шоғырландыруды қамтамасыз ету қабілеттілігін тәрбиелеу. Спортшының зейінін және өзін-өзі бақылауын тәрбиелеу жүйелі жаттығуларға мұқтаж.              

Оқушы-спортсмендердің зейінін және өзін-өзі бақылау қабілетін дамыту мақсатында интернат тәрбиеленушілері арасында психотехникалық ойын-жаттығулар өткізілді.

"Адасқан ойшыл" жаттығуы

        Психотехникалық ойын «Адасқан ойшыл» - бұл ішкі бақылауды дамытудың бір түрі. «Адасқан ойшыл» ойыны тағы бір қызықты қасиетке ие. Кездейсоқ ойлармен жүргенде, шатастырылған адам өз жадының түпкір-түпкірлеріне саяхат жасау арқылы ізденеді. Көп кешікпей ол өзінің ең өткір және өзекті мәселелерінде өзін табады біледі. «Адасқан ойшыл» ойыны зейінді дамытады, сонымен қатар психотехникалық топ мүшелерінің жеке тұлғааралық қарым-қатынасына жақсы әсер етеді.

"Фокустау" жаттығуы

«Фокустау» ойыны өзін-өзі реттеу әдістерін меңгеруге негіз болып табылады,  дененің түрлі бөліктерінде шоғырландыру дағдыларын игеруге мүмкіндік береді.        

Сонымен қатар:  «Ақсақ маймыл» және «Асқын зейін аудару» атты тақырыптарда зейінді дамытуға арналған жаттығулар өткізілді.

Шорт-трек және еркін күрес бөлімдерінің оқушы-споршылары

Грек-рим, дзюдо, баскетбол бөдімдерінің оқушы-спортшылары

Велоспорт бөлімінің оқушы-спортшылары

Оқушы-спортшылармен тренинг өткізу барысында

Педагог - психолог: Г. Прназарова


Педагог-психологтың білім беру процессіндегі атқарылған психологиялық – педагогикалық іс-шарасы

Педагог-психолог өз практикалық жұмыс барысында қолданады:

  1. Психодиагностиканы
  1. Қеңес беруді
  1. Түзету – дамыту жұмыстарын (жеке және топтық)
  1. Ағарту және алдын алу жұмыстарын
  1. Ұйымдастырушылық - әдістемелік жұмыстарын

Спортшы-оқушыларды жарыс алдында психологиялық дайындық бойынша мектеп психологы тарапынан бірқатар психодиагностикалық, ағарту және алдын алу, жеке және топтық жұмыстар атқарылды: спортсмендерді өзін-өзі реттеуі, мотивация, релаксация әдістеріне, өз-өзіне сенімдігілін арттыру, мақсатқа жетуге табандылық таныта білуге, жарыс барысында жеңіске жетуіне көз жеткізу, тағы басқа психологиялық жұмыстар атқарылды.

Суицидтің алдын-алу мақсатында тренингтер өткізілді: өзін-өзі ұстауы, өзін-өзі қадағалауға, ойының айқындығы, өзіне деген сенімділігін арттыру, оқушылардық ішкі белсенділігін дамыту, қоғамдық сенімділігін арттыру, жағдайлардан шығу және жолдарын табу, проблемалардан шығу жолдарын таба білу, бір – біріне көмек көрсете білуге дағдыландыру.

Оқушыларды ҰБТ бойынша дайындық: оқушыларды қобалжудан арылту, өздерін қадағалауға және өздеріне сенімділігін арттыру.

Сонымен қатар, «Қасиет» психологиялық Орталықпен бірлесе отырып жұмыс атқарудамыз. Алдағы уақытта «Спорттағы стресс жағдайларында спортшыларды психологиялық тұрғыда дайындау» тақырыбында семинарлар, тренингтер өткізуді жоспарлаудамыз.

Оқушы – спортшылардың психологиялық дайындығы

Спорттық психологияның мақсаты мен міндеті:

- оқыту - түсіндіру жұмыстары;

- психодиагностика. Психодиагностика спортсменның мықты және осал жерлерін анықтайды.

- жаттықтырушылар мен спортшыларғы ұсыныстар айту;

- психологиялық ағарту және алдын алу;

- оқушыларды жарыс алдында өзін-өзі реттеуге психологиялық дайындау;

- психологиялық тренингтер өткізу: жеке және топтық;

  • жарыс алдынғы қорқыныштың алдын алу мақсатында кеңес беру, спортшы оқушылардың өзі-өзіне сенімділігін арттыру.

Психологиялық тест

Арттерапия. Саусақпен сурет салу: «Достық ағашы»

Саусақпен сурет салу – баланың психологиялық жағдайының алдын-алу әдісі болып табылады, қорқынышпен байланысты. Бұл баланың шығармашылық және өзіндік жеке қабілетін дамытуға әсерін тигізеді.

Бокс және шорт-трек бөлімшелерінің оқушылары белсене қатысуда.

Арттерапия. Саусақпен сурет салу: «Достық ағашы» жұмысты аяқтау сәті

Мектеп бітірушілерді ҰБТ – ке дайындау

11 сынып оқушыларын емтихан алдын психологиялық көмек көрсету. Тақырыбы: «Емтиханға қалай жақсы дайындалуға болады?». Келесі тақырыптар аясында тренингтер және жаттығулар өткізілді: «Топтық сәлемдесу», «Шынымды айтсам», «Жарайсың»,«Өз жұлдызыңды тап» және с.с.

Мақсаты: Оқушыларды емтиханға нәтижелі және тиімді жүйеде дайындау. Қарым-қатынас дағдысын дамыту, топтық ұйымшылдықты дамыту, жетістікке бағыттау.

Сабақ 2017 жылдың наурыз айында өткізілді.

Суретте: 11 сынып оқушылары, «Өз жұлдызыңды тап» тренингі өткізілген сәт.

11 сынып оқушылары: «Өз жұлдызыңды тап» тренингі өтілу сәті

11 сынып оқушылары («Лайм» тобы). Әр топ өткізілген психологиялық тренингтер мен жаттығу барысында өздерінің алған білімдері жайында бөлісу сәті.

Емтиханға психологиялық дайындық («Қасиет» Орталығының директоры Дюсембаев А.Ш. оқушылармен сұхбат жүргізуде)

Ұжым арасында «Реніштер хобдишасы» тақырыбында психологиялық тренинг

Ата-аналар жиналысында тренинг

Ата-аналар арасында өткізілген психологиялық тренингтен кейін әсерлерімен бөлісуде

Білім жоғарлату

Аль-Фараби атындағы ҚазҰУ – нің ұйымдастыруымен «Спорттағы психологиялық дайындық» тақырыбында семинар – тренингтер өтті. Тренингті Москва қаласынан келген спорт психологы Балыкин А.И. өткізді.

Тренинг барысында төмендегі сұрақтар қарастырылды:

  1. Спорт психологиясы дегеніміз не?
  1. Жарыс алдынғы қорқыныш пен эмоционалды проблемалар.
  1. Спортшылар өздерін психологиялық тұрғыда реттеу, және эмоционалдық күйін басқара білу.
  1. Спорттағы жеңілу және қобалжу.
  1. Спортшыларға септігін тигізу.

Семинар-тренингке қатысушылар «Спорттағы психологиялық дайындық»

Тәжірибе жұмыстарын көрсету: «Психолог және спортшы»

Семинардағы тәжірибе жұмысынан көрініс

Жаңадан келген оқушылардың жаңа ортаға бейімделуі

16.09.2019 г.

Жаңа мектепке, жаңа сыныпқа, білім берудің жаңа деңгейіне көшу жағдайы кез келген балаға өте қиын. Мұндай өмір кезеңдеріндегі қиындықтарды жеңуге мәжбүр болған адам үшін жағдай одан да күрделірек.

Арнайы ойындар, жаттығулар, сыныптар, мектептегі ересектердің көмегімен сыныптағы жаңа оқушыны бейімдеу үрдісін тездетіп жұмсартуға, жеңілдетуге және тездетуге болады, сондай-ақ сыныптастарды жаңадан келгенге түсінушілік пен жанашырлық танытуға үйрету мүмкін.

«Шынымды вйтсам....», «Менің есімім», «Презентация» атты тақырыптарда тренингтер өткізілді.
Мақсаты: Оқушылардың сынып ұжымына бейімделуіне ықпал ету. Балалардың танысу үшін өзара әрекеттесуін ұйымдастыру және жаңадан келген оқушы жаңа ортаға бейімделу үшін қолайлы жағдайлар жасау.

Міндеттері: достық атмосфераны құру, мазасыздықты азайту, топта өзара әрекеттесуді ұйымдастыру, балаларға өздерін, күшті жақтарын білуге, белгісіздіктерді жеңуге көмектесу; қатысушыларға әрқайсысын басқалардың алдында бір-бірімен жақсы танысуға мүмкіндік беру.

Психолог: Г. Прназарова

Отбасы күніне арналған мерекелік іс-шара: «Мерейлі отбасы»

2019 жылдың қыркүйек айында Бала тәрбиесіндегі ата - ананың алатын орнының ерекше екендігін түсіндіру; жанұядағы ата - ана және бала арасындағы қарым - қатынасты нығайту, отбасы құндылықтарының маңызын дәріптеу; ата - анаға деген бала махаббатын ояту; отбасы мүшелері арасындағы бауырмалдық, қайырымдылық, достық қарым - қатынасты қалыптастыру, үлкенді сыйлауға, сыпайы, ілтипатты болуға тәрбиелеу мақсатында Отбасы күніне арналған «Мерейлі отбасы» тақырыбында кездесу кеші өткізілді.

Мерекелік іш-шараға кеш қонағы ретінде: үлгілі отбасы, грек-гим бөлімінің оқушысы, ҚР бірнеше дүркін чемпионы, Азия Чемпионатының Чемпионы, Әлем чемпионатының қола медаль иегері Сайлау Мақсаттың ата-анасын - Сералиевтер отбасы шақырылды.

«Мерейлі отбасы» атты салтанатты жиынға, мектебіміздің грек-рим бөлімінің жаттықтырушысы Қозыбағар Сералиев ағамыздың отбасымен қатысты. Іс-шара барысында Отбасының жетістіктері, тәрбиенің қыр-сыры туралы айтылып, оқушылар тарапынан сұрақ-жауаптар болды.

Іс-шара барысында өз ән шашуымен мемлекеттік Астана мюзикл театрының әртісі Медет Рахымбергенов қонаққа келіп, ән тарту етті. Өтікізілген іс-шара кеш қонақтарының және оқушылардың көңілінен шыға білді, келген қонақтар өз ризашылықтарын білдірді!

Психолог: Г. Прназарова